Coimbra in één dag vanuit Pombal: 61 km, 48 minuten

De rit: 61 km, twee varianten

Vanuit Abiul rijd je in noordelijke richting naar Coimbra. OSRM geeft twee routes: de snelste is 60,7 km in 48 minuten, een alternatief is 63,7 km in 53 minuten. Op een doordeweekse ochtend is de eerste de logische keuze, op vrijdagmiddag kan de tweede rustiger zijn. Vertrek voor negenen: dan ben je ruim voor de eerste tijdsloten van de universiteit binnen en heb je nog keuze uit parkeerplaatsen in plaats van rondjes rijden door de smalle straten van de Alta.

Ochtend: de Alta en de Joanina-bibliotheek

Parkeer bij voorkeur in een garage aan de rand van het centrum en loop de heuvel op. Twee betaalde garages die het hele jaar door open zijn: Garagem Topázio (maandag t/m zaterdag 08:00–21:30) en Garagem Horizonte (24/7). Vanaf daar ben je in 10 tot 15 minuten boven, via de Rua Ferreira Borges en de oude stadspoort.

Bovenaan wacht het Paço das Escolas, het voormalige koninklijk paleis waar de universiteit in 1537 werd gevestigd. De blikvanger is de Biblioteca Joanina: gebouwd tussen 1717 en 1728 in opdracht van koning D. João V, met drie zalen die van elkaar verschillen in kleur — goud op groen, goud op rood en goud op zwart — en ongeveer 70.000 banden, vooral oude drukken tot 1800. De geschilderde plafonds en de vergulde stellingen maken het een van de meest gefotografeerde bibliotheekruimtes van Europa.

De bibliotheek werkt met tijdsloten en tickets; die koop je vooraf via uc.pt. In het hoogseizoen en in weekenden is vooraf reserveren echt nodig; buiten de vakanties kun je vaak dezelfde dag nog terecht. Hetzelfde ticket geeft toegang tot de rest van het paleis, waaronder de Sala dos Capelos met zijn portretten van Portugese koningen.

Zeven eeuwen in één straat

De universiteit begon als academie aan het einde van de 13e eeuw en vestigde zich in 1537 definitief op de heuvel. UNESCO noemt haar “een uitzonderlijk voorbeeld van een universiteitsstad” — reden voor inschrijving onder de criteria (ii), (iv) en (vi).

Op weg naar beneden loop je door de Torre de Almedina, de middeleeuwse stadspoort aan de Rua Ferreira Borges: mogelijk 11e-eeuws van oorsprong, in haar huidige vorm uit het begin van de 16e eeuw, en sinds 1910 onderdeel van het beschermde stadsmonument.

Middag: Sé Velha en de benedenstad

De Sé Velha is een van de belangrijkste romaanse gebouwen van Portugal. De bouw begon na de Slag bij Ourique (1139), toen Afonso Henriques zich koning noemde en Coimbra hoofdstad van het jonge rijk maakte; de definitieve impuls kwam in 1162. Binnen ligt het graf van D. Sesnando, de graaf die Coimbra in 1064 veroverde. Sinds 1910 is de kerk een nationaal monument; de kloostergang erachter is het rustigste plekje van de Alta.

Voor de lunch zak je af naar de Baixa. De Mercado Municipal D. Pedro V is de klassieke markthal van de stad — goed voor koffie, kaas en een boterham, en een prima plek om even uit te rusten voordat je aan het middagprogramma begint. Rond het marktplein en in de straten eromheen zit genoeg om te kiezen, van eenvoudige tascas tot restaurants met meer ambitie.

Namiddag: tuinen, aquaduct en kinderen

De Jardim Botânico van de universiteit beslaat 13,5 hectare en werd in 1772 gesticht door de markies van Pombal, als onderdeel van het natuurhistorisch museum. Het is sinds 1996 beschermd erfgoed. Je wandelt er onder exotische bomen langs terrassen en vijvers, en aan de rand staat het Aqueduto de São Sebastião — door iedereen “Arcos do Jardim” genoemd — dat met zijn bogen de Calçada Martim de Freitas overspant.

Reis je met kinderen, dan is Portugal dos Pequenitos de klassieker: een miniatuurpark dat in 1938 werd begonnen op initiatief van professor Bissaya Barreto, naar een ontwerp van architect Cassiano Branco, en op 8 juni 1940 opende. Portugal in het klein, op een schaal waar kinderen vrij tussen kunnen lopen.

Regent het, dan zijn er twee binnenopties. Het Museu da Ciência zit in het Laboratório Chimico uit 1772 — het eerste laboratorium voor chemisch onderwijs in Portugal — en toont sinds 2006 de interactieve expositie “Segredos da Luz e da Matéria”. Muziekliefhebbers gaan naar het Núcleo da Guitarra e do Fado de Coimbra (volgens OpenStreetMap di–zo 10:00–13:00 en 14:00–18:00; check ter plaatse).

De planning op een rij

• 08:45 — vertrek uit Abiul (61 km, 48 min)
• 09:40 — auto in de garage, te voet de Alta op
• 10:15 — Paço das Escolas en Biblioteca Joanina (tijdslot)
• 11:45 — te voet naar beneden via de Torre de Almedina
• 12:15 — Sé Velha en de kloostergang
• 13:15 — lunch in de Baixa / Mercado Municipal D. Pedro V
• 14:30 — Jardim Botânico en de Arcos do Jardim
• 16:00 — Portugal dos Pequenitos, Museu da Ciência of fado
• 17:15 — terug naar de auto, 18:15 thuis in Abiul

Extra stop: Conímbriga op de terugweg

Heb je energie over, dan ligt Conímbriga op de terugweg: 17,4 km en 22 minuten van Coimbra, en van daaruit 44,3 km en 39 minuten naar Abiul. Het is de best bewaarde Romeinse nederzetting van Portugal, met grote mozaïekvloeren. Reken op een uur extra — je bent dan rond 19:30 thuis. In ons artikel over wandelen rond Pombal staan de routes die bij Conímbriga beginnen.

Praktisch

• Kosten — de stad zelf, de straatjes van de Alta, de buitenkant van de Sé Velha en een wandeling door de tuinen kosten niets aan entree. Betaald zijn de Joanina-bibliotheek met het paleis, het Museu da Ciência, Portugal dos Pequenitos en het museum van Conímbriga. Tarieven worden jaarlijks aangepast: check uc.pt voor de universiteit en de sites van de musea voor de actuele prijzen en openingstijden.
• Parkeren — betaalde garages Topázio (ma–za 08:00–21:30) en Horizonte (24/7); binnen de muren van de Alta is parkeren beperkt.
• Schoenen — Coimbra is gebouwd op een helling met kasseien en trappen; doe comfortabele schoenen aan.
• Weer — van oktober tot maart valt er gemiddeld 4–6 mm regen per dag; een paraplu en een jas zijn geen overbodige luxe, maar tussen de buien door is het meestal zacht.

Waarom Coimbra juist vanuit Abiul werkt

De kracht van een verblijf in het binnenland is dat je de grote stad opspaart voor een grijze dag en de zonnige dagen aan de kust of in de Serra de Sicó besteedt. Vanuit Casa dos Duques sta je in minder dan een uur in een UNESCO-stad en kom je terug in een dorp waar het 's avonds stil is. Meer ideeën vind je bij de daguitstappen vanuit Pombal en de activiteiten in de regio; beschikbaarheid voor een korte trip check je op de boekingspagina.